Trong hoạt động kinh doanh, giấy phép kinh doanh là căn cứ pháp lý quan trọng xác nhận việc doanh nghiệp, hộ kinh doanh hay tổ chức được phép hoạt động trong một hoặc nhiều lĩnh vực cụ thể. Việc có giấy phép không chỉ thể hiện tính hợp pháp của hoạt động kinh doanh mà còn là điều kiện để doanh nghiệp được bảo vệ quyền lợi, thực hiện nghĩa vụ thuế và tham gia giao dịch hợp pháp.

Tuy nhiên, trên thực tế vẫn có nhiều trường hợp hoạt động khi chưa có giấy phép hoặc sai nội dung ghi trong giấy phép, dẫn đến bị xử phạt theo quy định của pháp luật. Bài viết dưới đây Công ty Luật Phú Thanh sẽ giúp bạn hiểu rõ khái niệm giấy phép kinh doanh, quy định pháp luật hiện hành và mức phạt cụ thể đối với các hành vi vi phạm về giấy phép kinh doanh năm 2025.

1. Căn cứ pháp lý

• Luật Doanh nghiệp 2020
• Luật Đầu tư 2020
• Nghị định số 122/2021/NĐ-CP (về xử phạt hành chính trong lĩnh vực kế hoạch và đầu tư)
• Nghị định 98/2020/NĐ-CP, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 17/2022/NĐ-CP (về xử phạt hành vi kinh doanh trái phép, gian lận thương mại)

2. Giấy phép kinh doanh là gì?

“Giấy phép kinh doanh”, theo quy định tại khoản 4 Điều 3 Nghị định 98/2020/NĐ-CP như sau: “Giấy phép kinh doanh” bao gồm giấy phép, giấy chứng nhận đủ điều kiện, chứng nhận bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp, văn bản xác nhận, hình thức văn bản quy định điều kiện mà các cá nhân, tổ chức phải đáp ứng để thực hiện hoạt động đầu tư kinh doanh theo quy định của pháp luật do cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền cấp cho cá nhân, tổ chức đó.”

Như vậy, hiểu một cách đơn giản, Giấy phép kinh doanh là điều kiện để bạn được phép kinh doanh một ngành nghề nào đó theo quy định pháp luật. Để bắt đầu hoạt động kinh doanh một cách hợp pháp, thông thường sẽ có 02 loại giấy tờ quan trọng sau:

• Thứ nhất, Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh: bao gồm Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp và Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh
• Thứ 2 là loại giấy tờ được cấp cho doanh nghiệp kinh doanh các ngành nghề có điều kiện. Đây là loại giấy thường được cấp sau khi bạn có Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp. Tùy vào ngành nghề bạn kinh doanh mà tên gọi mỗi loại giấy tờ là khác nhau.

Ví dụ: Nếu bạn kinh doanh ngành nghề du lịch lữ hành thì sau khi có Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, bạn sẽ phải xin cấp thêm Giấy phép kinh doanh dịch vụ lữ hành nội địa hoặc Giấy phép kinh doanh dịch vụ lữ hành quốc tế.

3. Mức phạt tiền đối với hành vi vi phạm về hoạt động kinh doanh theo giấy phép kinh doanh thế nào?

Các hành vi vi phạm về hoạt động kinh doanh theo giấy phép kinh doanh và mức phạt tiền tương ứng được quy định cụ thể tại Điều 6 Nghị định 98/2020/NĐ-CP:

(1) Phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với một trong các hành vi vi phạm sau đây:

– Viết thêm, tẩy xóa, sửa chữa làm thay đổi nội dung ghi trong giấy phép kinh doanh;

– Cho thuê, cho mượn, cầm cố, thế chấp, bán, chuyển nhượng giấy phép kinh doanh;

– Thuê, mượn, nhận cầm cố, nhận thế chấp, mua, nhận chuyển nhượng giấy phép kinh doanh.

(2) Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với hành vi kinh doanh không đúng phạm vi, đối tượng, quy mô, thời hạn, địa bàn, địa điểm hoặc mặt hàng ghi trong giấy phép kinh doanh được cấp.

(3) Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 15.000.000 đồng đối với một trong các hành vi vi phạm sau đây:

– Kinh doanh hàng hóa, dịch vụ thuộc ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện mà không có giấy phép kinh doanh theo quy định;

– Kinh doanh hàng hóa, dịch vụ thuộc ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện khi giấy phép kinh doanh được cấp đã hết hiệu lực;

– Kinh doanh hàng hóa, dịch vụ thuộc ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện nhưng không đáp ứng điều kiện đầu tư kinh doanh theo quy định trong quá trình hoạt động kinh doanh;

– Sử dụng giấy phép kinh doanh của thương nhân khác để kinh doanh.

(4) Phạt tiền từ 15.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với hành vi tiếp tục hoạt động kinh doanh trong thời gian bị cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền đình chỉ hoạt động, tước quyền sử dụng hoặc thu hồi giấy phép kinh doanh.

(5) Phạt tiền gấp hai lần mức tiền phạt quy định từ mục (1) đến mục (4) đối với đối tượng hoạt động sản xuất rượu công nghiệp; chế biến, mua bán nguyên liệu thuốc lá; sản xuất sản phẩm thuốc lá; kinh doanh phân phối, bán buôn rượu hoặc sản phẩm thuốc lá thực hiện hành vi vi phạm hành chính.

4. Hậu quả của việc kinh doanh không có giấy phép kinh doanh

Kinh doanh không có giấy phép đăng ký không chỉ vi phạm pháp luật mà còn gây ra nhiều hậu quả nghiêm trọng. Các cá nhân, hộ kinh doanh và doanh nghiệp hoạt động không phép có thể đối mặt với rủi ro về tài chính, pháp lý và uy tín. Ngoài việc xử phạt được quy định tại mục 3 thì nó còn có các hậu quả sau:

+ Nếu bị cơ quan chức năng phát hiện, cơ sở kinh doanh không có giấy phép có thể bị đình chỉ hoạt động ngay lập tức. Điều này gây gián đoạn kinh doanh, mất khách hàng và ảnh hưởng lớn đến doanh thu. Đối với các doanh nghiệp vi phạm nghiêm trọng, việc đình chỉ có thể kéo dài hoặc dẫn đến việc chấm dứt hoạt động hoàn toàn.

+ Các doanh nghiệp hoặc hộ kinh doanh không có giấy phép thường bị khách hàng nghi ngờ về tính hợp pháp và chất lượng sản phẩm, dịch vụ. Điều này ảnh hưởng đến uy tín và giảm cơ hội cạnh tranh trên thị trường. Đặc biệt, nếu bị phát hiện và xử phạt công khai, danh tiếng của doanh nghiệp sẽ bị ảnh hưởng nặng nề.

+ Doanh nghiệp không có giấy phép đăng ký kinh doanh sẽ không được công nhận hợp pháp, đồng nghĩa với việc không được bảo vệ khi xảy ra tranh chấp thương mại. Nếu có vấn đề liên quan đến hợp đồng, nợ xấu hoặc kiện tụng, doanh nghiệp sẽ gặp nhiều khó khăn trong việc giải quyết theo pháp luật.

+ Một doanh nghiệp hợp pháp có thể tiếp cận nguồn vốn từ ngân hàng, đối tác và các quỹ đầu tư. Tuy nhiên, nếu không có giấy phép kinh doanh, doanh nghiệp sẽ không đủ điều kiện vay vốn hoặc kêu gọi đầu tư. Điều này gây cản trở lớn cho việc mở rộng và phát triển hoạt động kinh doanh.

+ Trong một số trường hợp, cơ quan chức năng có thể tịch thu hàng hóa, công cụ, phương tiện kinh doanh nếu phát hiện doanh nghiệp hoạt động không phép. Việc này không chỉ gây tổn thất tài chính mà còn ảnh hưởng đến kế hoạch kinh doanh dài hạn.

+ Nếu hoạt động kinh doanh không phép gây hậu quả nghiêm trọng, doanh nghiệp có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật. Đặc biệt, các ngành nghề có điều kiện như kinh doanh thực phẩm, dược phẩm hoặc tài chính có thể bị xử lý hình sự nếu vi phạm gây ảnh hưởng lớn đến cộng đồng.

5. Kết luận

Công ty Luật Phú Thanh hy vọng với những thông tin mà chúng tôi cung cấp trong bài viết này sẽ giúp cho bạn thấy được tầm quan trọng của giấy phép kinh doanh đối với doanh nghiệp. Hãy đến với Luật Phú Thanh để có cho mình một địa chỉ uy tín và đáng tin cậy trong vấn đề pháp lý trong kinh doanh.

(Phương Nguyễn)