Dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) gồm 13 chương, 145 điều, giảm 53 điều so với Luật hiện hành. Nội dung sửa đổi tập trung vào 6 nhóm chính sách lớn, bao quát các vấn đề từ phát triển, sở hữu, tài chính, quản lý, sử dụng đến giao dịch về nhà ở.
Sửa đổi Luật Nhà ở: Hướng tới mọi người dân đều có chỗ ở
Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp vừa tổ chức phiên họp cho ý kiến về dự án Luật Nhà ở (sửa đổi).
Theo Tờ trình của Chính phủ, sau gần hai năm thi hành, Luật Nhà ở năm 2023 đã góp phần thúc đẩy phát triển nhà ở, tăng tính công khai, minh bạch và tạo sự thống nhất với pháp luật về đầu tư, đất đai, quy hoạch.
Tuy nhiên, quá trình triển khai cũng cho thấy một số quy định cần được sửa đổi để phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế – xã hội, mô hình chính quyền địa phương hai cấp và những thay đổi của hệ thống pháp luật có liên quan.
Việc sửa đổi Luật Nhà ở nhằm tiếp tục hoàn thiện môi trường pháp lý thuận lợi, minh bạch, an toàn; đơn giản hóa thủ tục hành chính trong đầu tư xây dựng; phát triển đa dạng các loại hình nhà ở, hướng tới mục tiêu mọi người dân đều có chỗ ở; đồng thời khắc phục những bất cập phát sinh trong thực tiễn.
Nhà ở cho thuê lần đầu được đề xuất thành một chính sách phát triển riêng
Trong nhiều năm qua, chính sách nhà ở của Việt Nam chủ yếu tập trung vào việc hỗ trợ người dân có điều kiện sở hữu nhà ở. Trong khi đó, thị trường nhà ở cho thuê dù phát triển nhanh tại các đô thị lớn nhưng phần lớn vẫn vận hành theo cơ chế thị trường, chưa được định hình như một chính sách phát triển độc lập.
Dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) đề xuất thay đổi cách tiếp cận này khi dành riêng một nhóm chính sách đối với nhà ở cho thuê, từ cơ chế đầu tư, phát triển, quản lý, vận hành đến các chính sách hỗ trợ và khuyến khích. Dự thảo cũng đề xuất luật hóa Quỹ nhà ở địa phương nhằm tạo thêm nguồn lực phát triển quỹ nhà ở và hỗ trợ các nhóm có nhu cầu về chỗ ở.
Một trong những định hướng đáng chú ý là ưu tiên phát triển nhà ở cho thuê, từng bước hình thành thị trường cho thuê ổn định, lâu dài.
Dự thảo dành một chương riêng điều chỉnh loại hình này, làm rõ nguồn vốn đầu tư, quỹ đất, chính sách ưu đãi, giá thuê và cơ chế quản lý.
Đồng thời dự thảo đề xuất xây dựng Quỹ nhà ở tại địa phương nhằm tạo nguồn lực bền vững cho việc đầu tư, tạo lập quỹ nhà cho thuê.
Theo nhiều chuyên gia, đây là nội dung phù hợp với bối cảnh tỷ lệ người thuê nhà tại các đô thị ngày càng tăng cùng quá trình đô thị hóa và dịch chuyển lao động.
Bổ sung chính sách phát triển nhà ở thương mại giá phù hợp
Bên cạnh đó, dự thảo bổ sung chính sách phát triển nhà ở thương mại giá phù hợp; hoàn thiện chính sách nhà ở xã hội, nhà ở công vụ và các loại nhà ở dành cho nhóm đối tượng chính sách.
Một số cơ chế đặc thù đã được thực tiễn kiểm nghiệm trong phát triển nhà ở xã hội cũng được nghiên cứu luật hóa, gắn với yêu cầu kiểm soát chặt chẽ việc mua, bán, cho thuê, thuê mua, hạn chế tình trạng trục lợi chính sách.
Dự thảo cũng đặt vấn đề bổ sung chung cư có thời hạn; hoàn thiện cơ chế cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư; quản lý các loại hình bất động sản có mục đích lưu trú; đổi mới mô hình hoạt động của Ban Quản trị nhà chung cư và rà soát các quy định về huy động vốn, thế chấp, giải chấp dự án nhà ở.
Dự thảo đẩy mạnh phân quyền, phân cấp cho chính quyền địa phương; bãi bỏ một số thủ tục và sửa đổi các thủ tục hiện hành theo hướng rút ngắn thời gian, đơn giản hóa hồ sơ, không làm phát sinh thủ tục hành chính mới.
Đẩy mạnh phân cấp và cải cách thủ tục đầu tư để tăng nguồn cung nhà ở
Bên cạnh các chính sách liên quan trực tiếp đến người dân, dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) tiếp tục đề xuất đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và đơn giản hóa thủ tục hành chính trong lĩnh vực nhà ở.
Theo Tờ trình của Chính phủ, khoảng 20 trong số 21 thủ tục hành chính thuộc lĩnh vực nhà ở được đề xuất giao cho chính quyền địa phương thực hiện. Đồng thời, nhiều quy trình đầu tư, điều kiện kinh doanh và thủ tục hành chính cũng được rà soát theo hướng cắt giảm, đơn giản hóa.
Trong bối cảnh nhiều dự án nhà ở phải mất nhiều năm để hoàn thành thủ tục chuẩn bị đầu tư, đây được xem là một trong những nội dung có thể tác động trực tiếp đến nguồn cung của thị trường.
Bảo vệ quyền lợi người mua nhà, hạn chế tranh chấp chung cư
Một trong những nội dung được nhiều đại biểu nhấn mạnh tại phiên họp là phải xử lý hiệu quả những bất cập kéo dài trong quản lý, sử dụng nhà chung cư.
Dự thảo cần bổ sung cơ chế kiểm soát hoạt động của Ban Quản trị, làm rõ việc quản lý kinh phí bảo trì, phần sở hữu chung – riêng và nguồn thu từ khai thác diện tích chung, qua đó hạn chế tranh chấp, khiếu kiện và bảo vệ quyền lợi của cư dân.
Đối với các quy định về thế chấp, giải chấp và huy động vốn cho dự án nhà ở, việc tháo gỡ khó khăn cho chủ đầu tư cần đi đôi với bảo vệ người mua nhà, nhất là khi dự án bị đình trệ hoặc chậm tiến độ.
Đồng thời đề nghị tiếp tục rà soát quy định về sở hữu nhà ở của tổ chức, cá nhân nước ngoài, bảo đảm phù hợp với cam kết quốc tế, yêu cầu quốc phòng, an ninh và khả năng tiếp cận nhà ở của người dân trong nước.
Bên cạnh đó, các đại biểu cho rằng do nhiều dự án luật liên quan cũng đang được nghiên cứu sửa đổi. Do vậy, đề nghị cơ quan soạn thảo phối hợp chặt chẽ, bảo đảm Luật Nhà ở thống nhất với pháp luật về đất đai, kinh doanh bất động sản, ngân sách nhà nước, đầu tư công và dân sự.
Hồ sơ dự án Luật cần tiếp tục được hoàn thiện trên cơ sở đánh giá đầy đủ nguồn lực, điều kiện thi hành và quy định chuyển tiếp, bảo đảm các chính sách khi được ban hành có tính khả thi, ổn định và thực sự tháo gỡ được những điểm nghẽn của thị trường nhà ở.
Nguồn: Báo điện tử Chính phủ
