Sau ly hôn, nghĩa vụ cấp dưỡng cho con là trách nhiệm pháp lý bắt buộc của cha hoặc mẹ không trực tiếp nuôi con. Tuy nhiên, trên thực tế, không ít trường hợp người chồng cố tình trốn tránh, chậm trễ hoặc không thực hiện nghĩa vụ này, gây ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi và cuộc sống của trẻ.
Vậy khi gặp tình huống này, người nuôi con cần làm gì để bảo vệ quyền lợi chính đáng? Bài viết dưới đây Luật Phú Thanh sẽ hướng dẫn chi tiết cách xử lý theo đúng quy định pháp luật, giúp bạn có hướng giải quyết hiệu quả và hợp pháp.
Nghĩa vụ của cha trong việc cấp dưỡng
Luật Hôn nhân và Gia đình (HN&GĐ) 2014 quy định rõ nghĩa vụ cấp dưỡng của cha đối với con sau ly hôn. Điều 82 và Điều 110 Luật HN&GĐ 2014 nêu rõ cha không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con chưa thành niên hoặc đã thành niên không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình. Nghĩa vụ này áp dụng khi cha không sống chung với con hoặc vi phạm nghĩa vụ nuôi dưỡng con dù sống chung.
Theo Điều 116 Luật HN&GĐ 2014, mức cấp dưỡng được xác định dựa trên thu nhập, khả năng thực tế của cha và nhu cầu thiết yếu của con.
Cấp dưỡng là nghĩa vụ bắt buộc, không phải muốn thực hiện hay không!
Các hành vi được coi là trốn tránh nghĩa vụ cấp dưỡng
Trên thực tế, hành vi trốn tránh nghĩa vụ cấp dưỡng thường diễn ra dưới nhiều hình thức như:
- Không thực hiện cấp dưỡng theo bản án/quyết định của Tòa án
- Cố tình trì hoãn, trả không đầy đủ, không đúng thời hạn
- Tìm cách che giấu thu nhập, tài sản để không phải cấp dưỡng
- Cắt đứt liên lạc, né tránh trách nhiệm
Những hành vi này đều bị xem là vi phạm pháp luật và có thể bị xử lý tùy theo mức độ.
Quy trình xử lý khi chồng trốn tránh nghĩa vụ cấp dưỡng
Trao đổi, thương lượng
Bước đầu tiên khi chồng trốn tránh nghĩa vụ cấp dưỡng là trao đổi, thương lượng trực tiếp. Quý khách cần chủ động liên hệ, gặp gỡ chồng cũ để thảo luận về vấn đề cấp dưỡng.
Trong cuộc gặp, Quý khách nên nhắc nhở chồng về trách nhiệm pháp lý, đề xuất mức cấp dưỡng và phương thức thực hiện phù hợp. Việc thương lượng cần được tiến hành một cách bình tĩnh, lý trí, tránh mâu thuẫn.
Nếu đạt được thỏa thuận, hai bên nên lập văn bản thỏa thuận cấp dưỡng có công chứng để đảm bảo tính pháp lý, có hiệu lực thi hành đối với các bên theo quy định tại Điều 5 Luật Công chứng 2014. Thương lượng thành công sẽ giúp tiết kiệm thời gian, chi phí và giữ được mối quan hệ tốt đẹp vì lợi ích của con.
Chuẩn bị hồ sơ yêu cầu cấp dưỡng và khởi kiện tại Tòa án
Nếu thương lượng không thành, Quý khách có quyền khởi kiện yêu cầu cấp dưỡng tại Tòa án.
Hồ sơ khởi kiện cần chuẩn bị gồm:
- Đơn khởi kiện theo mẫu số 23-DS ban hành kèm theo Nghị quyết 01/2017/NQ-HĐTP;
- Giấy tờ tùy thân (bản sao);
- Giấy khai sinh của con (bản sao);
- Bản án/ Quyết định ly hôn (bản sao);
- Chứng cứ về việc chồng không thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng;
- Tài liệu chứng minh thu nhập của chồng và chi phí nuôi con.
Quý khách nộp hồ sơ tại Tòa án nơi chồng cư trú hoặc làm việc. Tòa án sẽ thụ lý và giải quyết vụ án theo thủ tục tố tụng dân sự. Trong quá trình tố tụng, Tòa án có thể áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời buộc chồng cấp dưỡng trước khi có phán quyết cuối cùng.
Cơ sở pháp lý: Điều 39, Điều 189, Điều 190 và Điều 203 Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015.
Chế tài đối với hành vi trốn tránh cấp dưỡng
Xử phạt hành chính đối với hành vi trốn tránh nghĩa vụ
Theo quy định tại Điều 57 Nghị định 144/2021/NĐ-CP, đối với hành vi trốn tránh nghĩa vụ cấp dưỡng sẽ bị phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng.
Ngoài ra, người vi phạm còn bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả là buộc thực hiện nghĩa vụ đóng góp, nuôi dưỡng theo quy định.
Truy cứu trách nhiệm hình sự khi không thi hành bản án cấp dưỡng
Trong trường hợp nghiêm trọng, việc trốn tránh nghĩa vụ cấp dưỡng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Điều 186 Bộ luật Hình sự 2015 quy định Tội từ chối hoặc trốn tránh nghĩa vụ cấp dưỡng.
Người có nghĩa vụ và khả năng cấp dưỡng mà từ chối hoặc trốn tránh, gây nguy hiểm đến tính mạng, sức khỏe người được cấp dưỡng hoặc đã bị xử phạt hành chính mà còn vi phạm, có thể bị phạt cải tạo không giam giữ đến 2 năm hoặc phạt tù từ 3 tháng đến 2 năm. Việc truy cứu hình sự do cơ quan điều tra thực hiện theo đề nghị của người bị hại hoặc người đại diện hợp pháp.
Một số lưu ý quan trọng
- Nghĩa vụ cấp dưỡng không thể tự ý chấm dứt
- Có thể yêu cầu thay đổi mức cấp dưỡng nếu hoàn cảnh thay đổi
- Quyền lợi của con luôn được ưu tiên bảo vệ
- Có thể nhờ luật sư hỗ trợ nếu vụ việc phức tạp
Kết luận
Việc trốn tránh nghĩa vụ cấp dưỡng không chỉ vi phạm quy định pháp luật mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền lợi của trẻ em. Vì vậy, người trực tiếp nuôi con cần chủ động áp dụng các biện pháp pháp lý cần thiết để yêu cầu thực hiện nghĩa vụ này.
Hiểu rõ quy định và có hướng xử lý đúng đắn sẽ giúp đảm bảo quyền lợi cho con cũng như hạn chế những tranh chấp kéo dài. Trong trường hợp cần thiết, việc tìm đến sự hỗ trợ của luật sư sẽ giúp quá trình giải quyết nhanh chóng và hiệu quả hơn.
