Trong thực tế, không ít cặp vợ chồng lựa chọn ly hôn giả tạo với mục đích chuyển dịch tài sản, né tránh việc trả nợ, trốn tránh nghĩa vụ thi hành án hoặc hạn chế trách nhiệm đối với chủ nợ. Sau khi hoàn tất các thủ tục, hai bên vẫn tiếp tục chung sống như vợ chồng nhưng trên giấy tờ đã chấm dứt quan hệ hôn nhân.
Vậy ly hôn giả tạo có được pháp luật công nhận không? Nếu việc ly hôn chỉ nhằm che giấu mục đích trốn tránh nghĩa vụ tài sản thì sẽ bị xử lý như thế nào? Bài viết dưới đây Luật Phú Thanh sẽ giúp bạn hiểu rõ các quy định của pháp luật hiện hành.
1. Ly hôn để trốn tránh nghĩa vụ tài sản là hành vi vi phạm pháp luật đúng không?
Theo quy định tại khoản 15 Điều 3 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 thì ly hôn giả tạo là việc lợi dụng ly hôn để trốn tránh nghĩa vụ tài sản, vi phạm chính sách, pháp luật về dân số hoặc để đạt được mục đích khác mà không nhằm mục đích chấm dứt hôn nhân.
Bên cạnh đó, theo quy định tại khoản 2 Điều 5 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 về các hành vi bị cấm để bảo vệ chế độ hôn nhân và gia đình như sau:
Bảo vệ chế độ hôn nhân và gia đình
…
2. Cấm các hành vi sau đây:
a) Kết hôn giả tạo, ly hôn giả tạo;
b) Tảo hôn, cưỡng ép kết hôn, lừa dối kết hôn, cản trở kết hôn;
c) Người đang có vợ, có chồng mà kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng với người khác hoặc chưa có vợ, chưa có chồng mà kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng với người đang có chồng, có vợ;
d) Kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng giữa những người cùng dòng máu về trực hệ; giữa những người có họ trong phạm vi ba đời; giữa cha, mẹ nuôi với con nuôi; giữa người đã từng là cha, mẹ nuôi với con nuôi, cha chồng với con dâu, mẹ vợ với con rể, cha dượng với con riêng của vợ, mẹ kế với con riêng của chồng;
đ) Yêu sách của cải trong kết hôn;
e) Cưỡng ép ly hôn, lừa dối ly hôn, cản trở ly hôn;
g) Thực hiện sinh con bằng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản vì mục đích thương mại, mang thai hộ vì mục đích thương mại, lựa chọn giới tính thai nhi, sinh sản vô tính;
h) Bạo lực gia đình;
i) Lợi dụng việc thực hiện quyền về hôn nhân và gia đình để mua bán người, bóc lột sức lao động, xâm phạm tình dục hoặc có hành vi khác nhằm mục đích trục lợi.
…
Theo quy định trên, ly hôn để trốn tránh nghĩa vụ tài sản được xem là ly hôn giả tạo, và đây là một trong những hành vi bị cấm trong chế độ hôn nhân và gia đình.
Do đó, ly hôn để trốn tránh nghĩa vụ tài sản là hành vi vi phạm pháp luật. Người thực hiện hành vi này sẽ bị xử phạt theo quy định.
2. Ly hôn giả tạo để trốn tránh nghĩa vụ tài sản bị xử phạt hành chính đến 20 triệu đồng
2.1. Xử Phạt Hành Chính
Theo quy định tại Nghị định 82/2020/NĐ-CP, hành vi ly hôn giả tạo nhằm trốn tránh nghĩa vụ tài sản hoặc vi phạm chính sách pháp luật có thể bị xử phạt hành chính với mức phạt từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng. Các hành vi cụ thể bị xử phạt bao gồm:
- Lợi dụng ly hôn để trốn tránh nghĩa vụ tài sản;
- Vi phạm chính sách dân số hoặc đạt các mục đích khác không nhằm chấm dứt hôn nhân.
Ngoài ra, người vi phạm còn phải nộp lại các khoản lợi bất hợp pháp có được từ hành vi vi phạm. Đây là biện pháp xử lý nhằm đảm bảo sự công bằng và răn đe đối với những hành vi lợi dụng quyền ly hôn để trục lợi.
2.2. Xử Lý Hình Sự
Trong một số trường hợp nghiêm trọng, ly hôn giả tạo còn có thể dẫn đến việc bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Đặc biệt, nếu ly hôn giả tạo được thực hiện với mục đích tẩu tán tài sản phạm tội hoặc trốn tránh nghĩa vụ bồi thường tài sản cho nhà nước, cơ quan chức năng sẽ có quyền hủy bỏ quyết định ly hôn và thu hồi tài sản liên quan.
Ngoài ra, nếu có bằng chứng cho thấy vợ hoặc chồng giúp sức cho bị can trong việc tẩu tán tài sản do phạm tội mà có, người này có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về các tội danh như che giấu tội phạm hoặc rửa tiền theo quy định của Bộ luật Hình sự.
Ví dụ, trong quá trình điều tra vụ án hình sự, nếu phát hiện ra bị can đã thực hiện các hành vi ly hôn giả tạo để tẩu tán tài sản, cơ quan chức năng có thể kiến nghị tòa án xem xét hủy bỏ các giao dịch tài sản hoặc thủ tục ly hôn vi phạm để đảm bảo quyền lợi của các bên liên quan, đặc biệt là tổ chức, cá nhân có quyền lợi bị xâm phạm.
3. Hậu Quả Pháp Lý Của Hành Vi Ly Hôn Giả Tạo
Ly hôn giả tạo không chỉ gây ra những hậu quả pháp lý nghiêm trọng mà còn ảnh hưởng tiêu cực đến tài sản, danh dự và quan hệ gia đình của những người liên quan. Dưới đây là những hậu quả pháp lý mà người thực hiện hành vi này cần lường trước.
3.1. Hủy Bỏ Quyết Định Ly Hôn Và Thu Hồi Tài Sản
Trong các trường hợp ly hôn giả tạo nhằm trốn tránh nghĩa vụ tài sản, cơ quan chức năng có quyền hủy bỏ quyết định ly hôn và thu hồi tài sản đã được chuyển giao không hợp pháp. Điều này nhằm đảm bảo rằng tài sản không bị tẩu tán và các bên chịu trách nhiệm về nghĩa vụ tài chính của mình.
Ngoài ra, nếu ly hôn giả tạo được thực hiện với mục đích tẩu tán tài sản nhằm trốn tránh nghĩa vụ trả nợ hoặc vi phạm pháp luật, tòa án có thể xem xét hủy bỏ mọi giao dịch tài sản liên quan đến việc ly hôn, nhằm bảo vệ quyền lợi của các bên bị ảnh hưởng, đặc biệt là các chủ nợ.
3.2. Truy Cứu Trách Nhiệm Hình Sự
Trong những trường hợp vi phạm nghiêm trọng, đặc biệt là khi ly hôn giả tạo liên quan đến việc tẩu tán tài sản phạm tội, người vi phạm có thể phải đối mặt với trách nhiệm hình sự. Cụ thể, nếu vợ hoặc chồng giúp sức cho bị can trong việc trốn tránh nghĩa vụ tài sản hoặc hợp thức hóa nguồn gốc tài sản phạm tội, người này có thể bị truy tố về tội che giấu tội phạm hoặc rửa tiền theo Bộ luật Hình sự.
Điều này cho thấy rằng ly hôn giả tạo không chỉ là hành vi vi phạm hành chính mà còn có thể dẫn đến những hậu quả hình sự nghiêm trọng, ảnh hưởng đến tự do và danh dự của người vi phạm.
3.3. Tổn Hại Tài Chính Và Danh Dự
Một trong những hậu quả rõ ràng nhất của hành vi ly hôn giả tạo là sự tổn hại về tài chính. Khi cơ quan chức năng phát hiện hành vi vi phạm, tài sản đã được chuyển giao có thể bị thu hồi hoặc phong tỏa, gây thiệt hại lớn cho cả hai bên. Bên cạnh đó, các khoản phạt hành chính và yêu cầu bồi thường thiệt hại cũng có thể làm tăng gánh nặng tài chính đối với người vi phạm.
Ngoài ra, hành vi ly hôn giả tạo còn gây tổn hại lớn đến danh dự và uy tín cá nhân. Khi bị phát hiện, mối quan hệ vợ chồng có thể bị rạn nứt, gây mất lòng tin và ảnh hưởng tiêu cực đến cuộc sống gia đình.
4. Kết luận
Ly hôn là quyền nhân thân được pháp luật bảo vệ, nhưng việc lợi dụng ly hôn để trốn tránh nghĩa vụ tài sản là hành vi không được pháp luật khuyến khích và có thể dẫn đến nhiều hậu quả pháp lý nghiêm trọng. Trong nhiều trường hợp, việc chuyển dịch hoặc phân chia tài sản nhằm né tránh nghĩa vụ với chủ nợ có thể bị Tòa án xem xét, xử lý theo quy định của pháp luật, đồng thời các bên vẫn phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài sản của mình.
Nếu bạn đang gặp vướng mắc liên quan đến ly hôn, chia tài sản chung, nghĩa vụ trả nợ hoặc tranh chấp tài sản sau ly hôn, việc tham khảo ý kiến của luật sư sẽ giúp đánh giá đúng tình huống và lựa chọn phương án bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp một cách hiệu quả.
